DOTACJE UNIJNE 2014-2020

Zapraszamy do współpracy beneficjentów krajowych i regionalnych programów operacyjnych.

Finanse samorządowe w sprawozdaniach za 2015 rok

Ministerstwo Finansów opublikowało dane ze sprawozdań JST z wykonania budżetów za 2015 rok.

W 2015 roku, w skali kraju, JST osiągnęły 199,2 mld zł dochodów, co stanowiło 98,9% planu po zmianach. Wynik przekroczył o 4,7 mld wykonanie 2014 roku. M.in. dobre wykonanie dochodów i mniejsze niż zakładane wykonanie wydatków ogółem (196,4 mld zł wobec planu na 208,6 mld zł) wpłynęło na osiągnięcie nadwyżki w kwocie 2,6 mld zł, podczas gdy w 2014 roku budżety zanotowały 2,4 mld zł deficytu.

W całej Polsce JST wydały 38,6 mld zł na inwestycje, co stanowi 19,4% uzyskanych dochodów. Niebagatelny udział w wydatkach majątkowych mają środki unijne w kwocie 16,4 mld zł. Oznacza to, że prawie co druga złotówka (42,4%) wydawana przez polskie JST na inwestycje w 2015 roku, pochodziła ze środków unijnych, dodając energii procesowi likwidacji opóźnień w stosunku do bardziej rozwiniętych krajów zjednoczonej Europy. Najwyższy udział środków UE w budżecie inwestycyjnym dotyczy województw (70,0%) a np. dla miast na prawach powiatu wynosi 41,8%.


Wykonalność inwestycji samorządowych jest pochodną aktualnej i prognozowanej kondycji finansów JST

Analizując podstawową strukturę dochodów, widoczne są pozytywne oznaki, takie jak wyższe niż planowane wykonanie udziałów w PIT i CIT i bliskie planowi wykonanie podatku od nieruchomości.

Wysoka była również w 2015 roku pewność środków stanowiących transfery (głównie z budżetu centralnego) – dotacji i subwencji, gdyż generalnie uzyskano kwoty z tych tytułów w zaplanowanych wartościach.

Po stronie wydatkowej budżetu, typowy jest brak wykonania w pełnej zakładanej kwocie wydatków majątkowych (88,9% planu). Interesujący jest wyraźny spadek wydatków osobowych (zarówno porównując do 2014 roku jak i analizując wykonanie 2015 roku w relacji do planu) oraz wydatków na obsługę długu, co wynika z najniższych w historii Polski stóp procentowych.

JST na koniec roku 2015 wykazały zadłużenie w kwocie 71,6 mld zł (72,1 mld zł w 2014 roku) co stanowi 36,0% dochodów ogółem.



Korzystne wykonanie budżetów gmin za 2015 rok, skutkujące polepszeniem zdolności kredytowej i inwestycyjnej jest pozytywnym czynnikiem wpływającym na średnioterminowe prognozy i możliwości absorpcji funduszy unijnych w okresie programowania 2014-2020. Pewnej zmianie natomiast uległa percepcja otoczenia systemowego polskich samorządów. Na dzień dzisiejszy oczekują one na skonkretyzowanie zgłaszanych w ramach dyskusji politycznej założeń systemowych wpływających na finanse publiczne, np. ewentualnego zwiększenia kwoty wolnej od podatku czy zmian stawek podatkowych. Z perspektywy JST strategicznie istotne jest, aby jakiekolwiek przyszłe zmiany w tym zakresie zostały przeanalizowane również w kontekście wpływu na budżety samorządów. W przypadku, gdyby zmiany te były negatywne, niezbędne jest zapewnienie rozwiązań kompensujących.  Istotne są również oczekiwania co do kształtowania strony wydatkowej budżetu centralnego. Sposób finansowania zwiększonych wydatków (w sytuacji, gdy nie ma on odzwierciedlenia w równoważnym wzroście dochodów) mogą wpływać bezpośrednio na warunki finansowania deficytu budżetu państwa, a więc również – na warunki obsługi zadłużenia oferowane samorządom. W średnim i długim terminie kluczowe dla kondycji samorządów są: stabilność systemowa (na co wpływa głównie katalog zadań samorządowych i sposób ich finansowania) oraz warunki rynkowe, w tym makroekonomiczne, wpływające zarówno na stronę dochodową i wydatkową budżetu JST.

Mimo korzystnych głównych parametrów makroekonomicznych Polski za 2015 rok (3,6% wzrostu PKB, inflacja -0,9%, bezrobocie 9,8%, WIBOR 1M na koniec roku – 1,65%), zmniejszenie poziomu pewności co do kształtowania się parametrów budżetu centralnego w kolejnych latach ma swoje odzwierciedlenie na przykład w decyzji agencji Standard and Poor’s, która obniżyła rating Polski do poziomu BBB + z perspektywą negatywną.


Sytuacja finansowa polskich samorządów na podstawie danych opublikowanych przez Ministerstwo Finansów za 2015 rok przedstawia się korzystnie. 2008 samorządów przedstawiło sprawozdania wykazując nadwyżkę a 800 - deficyt. Stanowiło to podstawę dla aktualizacji założeń Wieloletnich Planów Finansowych i Inwestycyjnych. Pozostaje wyrazić nadzieję na jak największy stopień wypełnienia zamierzeń samorządowych.


Grzegorz Tomaszewski

DS Consulting